«آه شب شیرین۱»

«آه شب شیرین۱»

کانتور سخنگوی همهی محرومان و جاماندگان

(تحلیلی بر پرولوگ بلند «آه شب شیرین»)

صمد چینی فروشان عضوکانون ملی منتقدان تئاتر

وقتی هیچ امیدی به مهار امرواقع نیست

چگونه از کارکرد نمادها سخن بگویم

نمادهایی که خود بارها، قربانی روزمره گی های ما بوده اند؟!

تادئوش کانتور، در سرآغاز کتاب آه شب شیرین، که من مایلم عنوان پرولوگ را برآن بنهم، درجایگاه سخنگوی همهی محرومان و جاماندگان از خوشبختی ایستاده است؛ در جایگاه مفسر ناممکنی تحقق آن واژهی دروغینی که درهمهی اعصار تاریخ تمدن بشری، جویندگانی به شمار همهی ابنای بشر داشته و هرگز نیز محقق نشده است.

تادئوش کانتورِ شاعر، در پرولوگ نمایشنامه- یابهتراست گفته شود اجرانامه- ی “آه شب شیرین” که خود عنوان انتخابی هوشمندانه ای در اشاره به همین ناممکنی است(سروده ای در رسای تولد “ رهایی بخشی” که خود به دست انسان، به صلیب کشیده می شود)، قصد دارد روایتگر شاعرانهی تجربه های تلخ حاصل از همین پویش و خواهش اذلی- ابدیِ بی سرانجام باشد؛ پویش و خواهشی که زندگی بشر برپایه های متزلزل آن بناشده و انسان، طی قرن ها بودوباش پیشا- تمدنی و پسا- تمدنی خود همواره کوشیده است با ابداع واژگان، اسطوره ها، افسانه ها و گزاره های امیدبخشِ عمدتا ابداعی هنرمندان سیاست پیشه یا سیاست پیشگان هنرمند، به انحاء مختلف، خلاء وجودی آن را در زیست فردی و اجتماعی خود، پنهان بدارد؛ حقیقتی که باشندگان این کرهی خاکی، فقط درمقاطعی به واقعیت آن پی برده اند که رویداد پیش بینی نشده ای با ایجاد اختلال در روزمرگی ها، فاجعه ای ناخواسته و نطلبیده را بر حیات شان رقم زده است.

ایدهی محوری تادئوش کانتور، در نگارش این پرولوگ شعرگونه، که به نوعی روایتی از چندوچون شکل گیری ایده های اجرایی اوست، باز- روایی علل وقوع فجایع بشری در تمامی طول تاریخ، به ساده ترین و همه فهم ترین وجه ممکن بوده است و به همین دلیل هم در شرح مسیرهای ایده یابی خودآگاه و ناخودآگاه خود، از بزرکترین فاجعهی جهان باستان- افسانهی آتلانتید- آغاز می کند و پس از مرور نحوهی آشنایی اش با صلیب به عنوان نماد بزرگنرین فاجعهی صدر مسیحیت، و پس از روایت اولین تجربهی کودکی اش از ارتش، به مثابه نماد و مظهر فجایع جمعی تاریخ تمدن بشری و پس اشاره به تازه ترین جلوه گاه آن یعنی جنگ دوم جهانی، از احتمال پایان حیات بر زمین – سیارهی ما در این قرن، به عنوان “مساعد” ترین قرن برای ظهور و بروز آخرین فاجعه بشری، سخن می گوید.