این یک پیپ نیست

پرفورمنس ایستاده درجایگاه تئاتر

صمد چینی فروشان عضو کانون ملی منتقدان تئاتر

استفاده از عنوان کتاب میشل فوکو ^۱ که تحلیلی هرمنوتیکی بر اثری با همین عنوان از رنه ماگریت نقاش بلژیکی است، برای نام گذاری این پرفورمنس ایستاده در جایگاه تئاتر، اولین و یگانه دریچهی ارتباط معنایی این اجرا بامخاطبان است. بعلاوه، تناقض جاری در هویت دوگانهی این پرفورمنس- تئاتر، ازیکسو، مسبب سوء تفاهمات انتقادی جدی در خصوص ارزش های احتمالا تئاتریکال آن شده و از سوی دیگر زمینهی بهره برداری کارگردان از منویات تجاری تئاتر خصوصی را فراهم کرده است؛که البته، شکیل ترین، زیباترین و بحث انگیزترین نوع بهره مندی از فرصتی است که تا به امروز، بسیاری، درجهت تخریب و بی اعتبارسازی آشکار ارزش های فرهنگساز تئاتر به کارگرفته اند.

به محض ورود به سالن انتظار «تئاترمستقل»، اولین نشانه های بی مسئولیتی خالق اثر درقبال مخاطب تئاتر و بهره گیری پنهان و هوشمندانهی او از فضای پرسوء تفاهم تئاتر تجاری امروز ما، با مشاهدهی نوع وکیفیت طراحی پوستر نمایش که بیشترمطلوب نمایشگاه های نقاشی فرا مدرن معاصر ماست، آشکار می شود. که البته هیچ نمایشگاهی نیز بدون ارائهی توضیحات روشنگر برای فراهم کردن پیش زمینه های اندیشگانی لازم در علاقمندان و مسافران اینگونه سفرهای دیداری– مفهومی برگزار نمی شود.

گذشته ازسئوال برانگیز بودن انتخاب عنوان «این یک پیپ نیست,» که ممکن است فقط برای دانشجویان فلسفه و آشنایان با مباحث فلسفی معاصر جهان غرب آشنا باشد؛ کسانی که عمدتا خود نیز، اطلاع ناقصی از ساختار و الزامات بیانگری و ارتباطی تئاتردارند، دومین نشانهی بی توجه ای نویسنده و کارگردان درمورد ضرورت های ارتباط تئاتری در چنین اجرا هایی، از نادیده انگاری ضرورت طرح کلیدواژه های لازم در بروشور نمایش جهت آماده سازی ذهن محاطبان عام تئاتر برای درک و فهم زمینه های اندیشگانی کنش های جاری برصحنهی، خود نمایی می کند؛ که البته این نقطه ضعف را نیز می توان، به نوعی هم آوایی و همراهی شاید ناخواسته با جهت گیری های اغواگرانه و کاسبکارانهی مسلط یر کلیت فضای تئاتر تجاری معاصر ما تعبیرکرد.

مسئله این است که تئاتردرهمیشهی تاریخ و حتی در فرامدرن ترین و فلسفی ترین و غیرمتعارف ترین مظاهر خود، هدفی جز تفهیم و تفاهم اجتماعی و فراهم کردن یک فضای تعاملی و گفت و گویی ساده و قابل فهم برای عموم نداشته و هرگونه ابهام زایی در این ارتباط، حتی در صادقانه ترین نوع آن، نتیجه ای جز همراهی با منویات مخالفان گفت و گو در سطح جامعه و مبلغان تئاتر تحقیرشدهی عاری از ظرفیت های تعاملی و آگاهی بخش نخواهد داشت.